30 november 2008

novemberdagen3011

De dag nadat ze het verschrikkelijke nieuws hoorde, is Ashley bij Erin gebleven en hebben ze het over het doen en laten van haar vader gehad. Erin heeft haar eigen moeder gebeld om te vragen naar het adres van Dr. Ludovic. Ashley had zoveel vragen die ze nooit meer aan haar vader zal kunnen stellen, en Erin had zoveel veronderstellingen opgebouwd die ze niet zomaar wilde ventileren, dat ze de professor om raad wilden vragen. De man was diezelfde dag nog naar Erin’s huis gekomen, had al zijn afspraken geannuleerd en was bereid om Ashley zoveel mogelijk inzicht te geven in de psyche van haar vader.

Ver voor Ashleys vlucht tijdens haar ziekte heeft hij Glenn een korte tijd onder behandeling gehad. Maar Glenn zou Glenn niet zijn geweest als hij niet zelf de behandelingen had gestaakt onder het mom van: ”dat kan ik zelf ook wel bedenken.” en hij was net als zijn dochter eerder, niet meer op het spreekuur gekomen. Toch had Dr. Ludovic contact gehouden. Zo had hij onder meer in een later stadium summiere informatie gegeven over Ashleys progressie tijdens haar opname. Omdat hij vond dat Ashley, nu haar vader overleden was, niet meer langer in het ongewisse moest blijven en zou moeten kunnen afrekenen met haar verleden, wilde hij eindelijk zijn professionele stilzwijgen verbreken. Hij vond dat ze recht had op de dingen die hij wist en die Glenn had willen verstoppen.

Toen hij uiteindelijk die avond afscheid van hen nam en Ashley een tweede keer de nacht bij Erin ging doorbrengen omdat ze te uitgeput was om naar huis te fietsen, was het alsof er een te hard opgeblazen ballon leeg geprikt was. Ashley wist voorlopig genoeg. En had verdriet. Verdriet omdat ze nu pas een zeker begrip kon opbrengen voor de harde, zelfingenomen  egoïstische man die op geen enkel punt voor haar een vader was geweest. Die met haar de strijd aan was gegaan vanaf het moment dat ze ongewenst in zijn leven kwam, nadat hij verbolgen was geweest over het feit dat de vrouw die hij had verleid niet genoeg voorzorgsmaatregelen had genomen. Ashley was voor hem het levende bewijs geweest dat hij zelf niet alles helemaal naar zijn hand kon zetten.

”Je vader is een van de weinige mannen die aan een pathologisch probleem lijdt, een voedselgericht probleem ofwel een eetstoornis, wat men over het algemeen bij jonge vrouwen tegen komt. Het is dus uiteindelijk geen seksegerelateerde afwijking. Het is een trauma dat ontstaat in de vroege kinderjaren, zich ontwikkelt tot een probleem in de pubertijd en als daar geen hulp of therapie op losgelaten wordt, dan groeit het uit tot een tweede natuur. Het feit dat je vader een manipulator is, dat hij alles en iedereen naar zijn hand wil zetten, dat hij mensen kwetst voor zijn eigen gerief, dat hij een bepaald charisma ten toon spreidt waardoor mensen zich laten manipuleren en kwetsen, dat tekent het karakter van een patiënt als je vader. De personen die daar tegenin durven of kunnen gaan, kunnen rekenen op een neersabelende reactie. Dit patroon komt met een zekere regelmaat voor bij moordenaars, maar ook slachtoffers vallen onder deze categorie. Omdat ze als het ware een enorme woede kunnen uitlokken door te spelen met andermans gevoelens, tot bloedens toe.

Zoals ik al zei: dit komt voort uit een voedselgericht probleem. Ex-anorexia patiënten, die niet op de juiste manier zijn behandeld maar op de een of andere manier hun ziekte wel hebben overleefd, kunnen vervallen in dit gedrag. Want jij weet als geen ander, Ashley, dat een anorexia patiënt niet alleen niet wil eten, maar ook zeer dwangmatig met alles in de buitenwereld omgaat. Zo moet je dat bij je vader zien. Hij heeft zich uit zijn arme, liefdeloze kindertijd geworsteld en richtte al zijn pijlen op het in staat zijn om eten te bekostigen. Dat idee vergroeide tot een obsessie.

Hij is hoogstwaarschijnlijk in een vicieuze cirkel terechtgekomen van te veel eten (dat betekende immers geld voor hem) tot het uitbraken van eten (minderwaardigheidsgevoelens, ik verdien dit eten niet). Omdat hij ook toen besloten had zich zelf wel te redden en vooral geen hulp te vragen, is dat allemaal tot een ziekelijke vorm van manipulatie uitgegroeid. Het is niet zo dat anorexia, boulimie of aanverwante stoornissen bij een ontbrekende behandeling altijd tot dit soort obsessies kunnen leiden en het is ook niet zo dat deze ziektes per definitie erfelijk overdraagbaar zijn. Het is wel zo dat het in bepaalde gezinnen vaker voorkomt, maar dat heeft meer te maken met de manier waarop er in de eerste instantie mee omgegaan wordt, dan dat het werkelijk een erfelijke factor is.”

Ashley staat schuin achter de ceremoniemeester, terwijl hij de sprekers een voor een naar voren roept. Ze wil pas op het laatst haar zegje zeggen omdat ze zich realiseert dat ze een knuppel in het hoenderhok zal gooien door de speech die Erin namens haar heeft opgesteld.

Ze kijkt de zaal in, waar rijen vol mensen geluisterd hebben naar de gebroken stem van haar moeder, die een lofuiting heeft afgestoken over haar geweldige echtgenoot. Daarna verluchtigt een stuk muziek het sentiment van de voorgaande speech. Ashley ziet hoe Barbara haar tranen droogt met een minuscuul zakdoekje en hoe Nick zich teder naar haar buigt.

Hij heeft het ook niet gemakkelijk gehad, de laatste dagen. Het gebeurde wel in het restaurant waar hij op dat moment ook bezig was geweest. Helemaal duidelijk is het Ashley nog niet of hij werkelijk bij het moment van uitglijden was, zoals de ene versie van het haar ter ore gekomen verhaal was, of dat hij in een andere ruimte was. De boter was slechts het begin van het einde geweest. Pa was uitgegleden en leek zijn hoofd aan iets hards te hebben gestoten. Volgens Nick was het aan de rand van een roestvrijstalen werkblad, of een richel, of een buis, maar volgens een arts die de doodsoorzaak had vastgesteld, was er een hard voorwerp met kracht tegen Glenns slaap terecht gekomen. Het een of het ander: het was hoe dan ook te laat om nog de ware toedracht uit te zoeken. Pa was omgekomen in een keuken.

Ashley laat haar blik over de eerste rij bekenden gaan. Lisa, de partner van Nick zat naast haar vriend. De aardige vrouw, die door Pa in het zadel werd geholpen wat betreft haar aandeel in de zaak maar wat tegelijkertijd de genadestoot was voor Barbara. Haar vriend Keith, was blijkbaar ooit ook een zakenpartner van Pa en had als eerste een hartstochtelijke speech voorgelezen over de kracht en de spirit die Glenn had en de manier waarop hij een neus had voor kwaliteit, zowel in de restaurants die hij zo graag frequenteerde als in zijn eigen zaken. Joy is er. Pa was nogal verrukt over haar zakenkundig inzicht.

Ze ziet Rachel zitten. Na de dienst wil ze haar spreken, ze is erg gesteld geraakt op Rachel, voor zover dat mogelijk was in de korte tijd rond het huwelijk van haar zusje.

En ze is de ‘pleeg’moeder van Nick. Ashley wil eigenlijk ook graag met Nick praten. Oog in oog. Om zijn eigen versie van het ongeluk te horen.

De ceremoniemeester kondigt haar als spreekster aan. Ze neemt een stap naar voor, kijkt nog eenmaal de zaal vol mensen aan en vouwt dan de brief van Erin open.

“Vader. Wat is de definitie van een vader? Jij was het voor mij in ieder geval niet, maar hebt dat gelukkig ten opzichte van Barbara wel opgepakt. Tenminste één van je dochters heb je als dochter kunnen zien. Was dat omdat je in haar ook je eigen halsstarrige doorzettingsvermogen zag, wat je bij mij nooit eerder hebt kunnen zien omdat je daar de tijd niet voor nam?

Vader. Dat werd je van mij, nadat je mijn moeder had bezwangerd. Met de nadruk op mijn moeder en niet de moeder van Barbara. Niet je echtgenote. Je wilde mijn vader niet zijn, je wilde niet dat ik er zou zijn, maar er zijn dingen die je niet zo kon wenden naar je eigen wensen. Vader. Vanaf het moment dat ik je naam leerde zeggen heeft er al een strijd tussen ons gewoed. Leken we teveel op elkaar, of waren we juist elkaars tegenpolen? Op die, en vele andere vragen, zal ik nooit een antwoord krijgen en ook je andere familieleden niet. Ik gebruik met opzet niet het woord ‘geliefden’, want ik geloof niet dat je die uiteindelijk had….”

Op dat moment hapert Ashley, omdat er ergens in de eerste rij een piepje van een mobiele telefoon gaat. Ze reikt naar het glas water onder de lessenaar en neemt een slok.

Dan gaat ze verder.

Je was altijd bezig met eten. Dwangmatig bezig met eten. Eten betekende voor jou status. Je verzamelde mensen om je heen die allemaal iets met eten te maken hadden. Of ze het nou bereidden of aten, koks of proevers, al deze mensen hadden een ding gemeen: voedsel. Jij was zo buitensporig trots op het geld dat je zelf verdiend had, dat je alleen door middel van grootse maaltijden in jezelf kon geloven. Duur eten was het bewijs dat je het gemaakt had.

Dat je met mama getrouwd bent is niet te begrijpen, want door mama’s achtergrond heeft zij geen affectie voor voedsel. Zij kent elke calorie van elke hap en wat kon jij daar minachtend en laatdunkend over praten. Jullie waren een wereld van verschil. Toen ik als kind steeds opnieuw geconfronteerd werd met jouw eetpatroon, toen je me dwong al die vetten en calorieën en  koolhydraten te eten, kwam er het zoveelste stilzwijgende conflict tussen ons. Want ik wilde ook doen wat mama ons voorhield. Ik wilde ook lief gevonden worden door haar en loyaal zijn aan haar en dus aan haar karige manier van eten. Je bent wat je eet… Dat was haar motto, maar had het jouwe kunnen zijn.

Nu je bent gestorven in het harnas, of eigenlijk door een simpele klont boter, is het brood aan de andere kant gesmeerd. Ik heb steeds meer dingen begrepen, ik heb daarin hulp gehad van de arts die jij dacht te kunnen manipuleren toen ik weg was gelopen. Je hebt mijn moeder wijsgemaakt dat ik naar mijn biologische moeder was gegaan en daarom moest ze me niet zoeken. Je hebt mijn vriendje Milton toen omgekocht… ja, geld speelde nooit een rol als jij je zin wilde krijgen. Zo kapot als je zijn ouders had gemaakt op het moment dat hun hotel niet helemaal liep zoals jij voor ogen had, zo heb je hem naderhand zover gekregen dat hij zich een verrader voelde en zijn toch al wankele karakter heb je met je kat- en muisspel vernietigd. Hij was een spel voor je. Hij was niets voor je, omdat hij voor mij iemand was. Je hebt hem een schuldgevoel aangepraat, zodat hij uiteindelijk in de Maas is gesprongen.

Vader. Ben je nu een moordenaar of eigenlijk een vermoorde? Ik hoop het laatste. Ik hoop dat je onrustige ziel rust heeft. Want dan hebben wij het ook.”

Ze besluit de speech door zorgvuldig het papier van Erin dicht te vouwen.

De ceremoniemeester schuift de volgende CD in de speler en een deel van het requiem van Mozart glijdt door de ruimte. “De zwanenzang van Amadeus, in het gelijknamige toneelstuk van Ben Shaffer over de strijd tussen Mozart en zijn meerdere Salieri.” denkt Ashley onaangedaan. “Ik lijk Erin wel. Die is ook altijd bezig met scènes te zien en te horen”, is haar volgende gedachte.

Ashley kijkt voor de laatste maal achterom, naar de met kaarsen en bloemen versierde kist, naar de foto van haar vader, omrand door doornige wintertakken. Dan blikt ze nog een keer de zaal in alvorens ze haar plaats inneemt naast haar moeder en haar zus.

Op de gezichten tegenover zich leest ze afgrijzen.

Tags:

Categorieën: novemberdagen - Kortverhalen

Abonneer

Subscribe to our RSS feed and social profiles to receive updates.

Nog geen reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: